Tarihte Bugün: Sırbistan

Tarihte Bugün: Sırbistan

Sırbistan ile birlikte Yugoslavya'yı oluşturan Karadağ'da yapılan genel seçimlerde, Devlet Başkanı Milo Cukanoviç'in bağımsızlık yanlısı partisi meclis çoğunluğunu elde etti.

Sırbistan, resmî adıyla Sırbistan Cumhuriyeti, Güneydoğu ve Orta Avrupa'da denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Balkanlar'da yer alan ülke, kuzeyde Macaristan, kuzeydoğuda Romanya, güneydoğuda Bulgaristan, güneyde Kuzey Makedonya, kuzeybatıda Hırvatistan, batıda Bosna Hersek ve güneybatıda Karadağ ile sınır komşusudur. Sırbistan ayrıca, tartışmalı Kosova toprakları üzerinden Arnavutluk ile de sınır paylaştığını iddia etmektedir. Kosova hariç yaklaşık 6,6 milyon nüfusa sahiptir. Sırbistan'ın başkenti Belgrad aynı zamanda en büyük şehridir.

Paleolitik Çağ'dan beri sürekli olarak yerleşim gören günümüz Sırbistan toprakları, o zamanlar Roma İmparatorluğu'nun İlirya, Daçya, Mezya, Praevalitana, Dardania ve Pannonia bölgelerinin bir parçasıydı ve 6. yüzyılda Slav göçleriyle karşı karşıya kaldı. Erken Orta Çağ'da çeşitli bölgesel devletler kuruldu ve zaman zaman Bizans, Frank ve Macar krallıklarına bağlı devletler olarak tanındılar. Sırp Krallığı, 1217'de Kutsal Makam ve Konstantinopolis tarafından tanındı ve 1346'da Sırp İmparatorluğu olarak topraklarının zirvesine ulaştı. 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu, günümüz Sırbistan'ının tamamını ilhak etti; yönetimleri zaman zaman Habsburg İmparatorluğu tarafından kesintiye uğradı; Habsburg İmparatorluğu, 17. yüzyılın sonlarından itibaren Voyvodina'da bir dayanak noktası korurken Orta Sırbistan'a doğru genişlemeye başladı. 19. yüzyılın başlarında Sırp Devrimi, bölgenin ilk anayasal monarşisi olarak ulus devleti kurdu ve bu devlet daha sonra topraklarını genişletti.

1918'de, I. Dünya Savaşı'nın ardından, Sırbistan Krallığı eski Habsburg krallığı Voyvodina ile birleşti; aynı yılın ilerleyen aylarında, 1990'lardaki Yugoslav Savaşları'na kadar çeşitli siyasi oluşumlarda varlığını sürdüren Yugoslavya'nın kuruluşunda diğer Güney Slav uluslarına katıldı. Yugoslavya'nın dağılması sırasında Sırbistan, Karadağ ile bir birlik kurdu ve bu birlik 2006 yılında barışçıl bir şekilde feshedilerek Sırbistan'ın bağımsızlığını egemen bir devlet olarak yeniden kazandı. 2008 yılında Kosova Meclisi temsilcileri tek taraflı olarak bağımsızlık ilan etti ve bu durum uluslararası toplumdan karışık tepkiler alırken Sırbistan, Kosova'yı kendi egemen topraklarının bir parçası olarak iddia etmeye devam ediyor.

Sırbistan, üst orta gelirli bir ekonomiye sahip olup vatandaşlarına evrensel sağlık hizmeti ve ücretsiz ilköğretim ve ortaöğretim sağlamaktadır. Üniter parlamenter anayasal cumhuriyet olup Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, AGİT, Barış İçin Ortaklık (PfP), Karadeniz Ekonomik İşbirliği (BSEC), CEFTA üyesidir ve Dünya Ticaret Örgütü'ne (WTO) üye olma sürecindedir. 2014 yılından bu yana Avrupa Birliği üyeliği için görüşmeler yürütmekte olup, 2030 yılına kadar Avrupa Birliği'ne katılma olasılığı bulunmaktadır. Sırbistan resmî olarak askeri tarafsızlık politikasına bağlı kalmaktadır.

Tarihi

Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını almıştır ve 420 yıl Osmanlı toprağı olarak kalmıştır. Balkanlar'da yer alan eski Yugoslavya'nın bir arada kalan iki parçası olan Sırbistan ve Karadağ'ın oluşturduğu Sırbistan-Karadağ Devlet Birliği, 21 Mayıs 2006 günü Karadağ'da düzenlenen referandum sonucu "de facto" şekilde ortadan kalktı. Birliğin "de jure" yani hukuki anlamda son bulmasıysa 3 Haziran 2006 tarihinde her iki ülke parlamentosunun birliğin sona ermesini onaylaması ile gerçekleşti.

Bu eski birlik içindeki iki ulusal oluşumu teşkil eden Sırbistan (başkenti Belgrad) ve Karadağ (başkenti Podgorica) artık kendi politikalarını belirleme serbestliğine sahiptirler.

Sırbistan, denizle bağlantısı bittiği için donanmasını satılığa çıkarmıştır. Ülkenin iki özerk bölgesi vardır. (Bunlardan Kosova ve Metohiya Özerk Cumhuriyeti sınırlı tanınan bir bağımsız devlettir.) Birincisi başkenti Novi Sad olan Voyvodina'dır. Voyvodina'da yoğun bir Macar azınlığı bulunmaktadır. İkincisi başkenti Priştine olan Kosova ve Metohiya'dır. Sırbistan nüfusunun %82'si Sırp, geri kalan %18'lik kısmı ise Macar, Boşnak, Roman ve diğer azınlıklar oluşturur.

Coğrafya

Orta ve Güneydoğu Avrupa'nın kesiştiği noktada bulunan karayla çevrili bir ülke olan Sırbistan, Balkan Yarımadası ve Pannonian Ovası'nda yer alır.

İdari yapılanma

Sırbistan'ın idari sistemi istatistiksel bölgeler, ilçeler ve belediyelerden oluşur.

Kosova ve Metohiya’daki Birimler

Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi, 1998 yılında başlayan çatışmalar sonucunda 1999 yılından itibaren fiilen Sırbistan idari yapısından kopmuştur. 2008 yılında tek taraflı bağımsızlığını da ilan ederek, uluslararası tanınma süreci devam eden ayrı bir devlet statüsü kazanmıştır. Dolayısıyla Kosova ve Metohiya'daki idari birimler fiilen yoktur.

İstatistiksel Bölgeler

Sırbistan'ın en üst idari düzeyini istatistiksel bölgeler (Sırpça: Статистички регион) oluşturur. 2009 yılında Sırbistan Millî Meclisi ülkeyi 7 istatistiksel bölgeye ayıran “Eşit Bölgesel Kalkınma Kanunu” çıkarmıştır. 7 Nisan 2010 tarihinde Kanun tadil edilmiş, bölge sayısı 5 olarak düzenlenmiştir.

Voyvodina

Belgrad

Şumadiya ve Batı Sırbistan

Güney ve Doğu Sırbistan

Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi

İlçeler

Sırbistan'ın idari sisteminde istatistiksel bölgelerin içinde ilçeler (Sırpça: Управни округ veya Округ) yer alır. Ülkenin idari dağılımında 29 ilçe vardır. Bunlardan 7'si Voyvodina'da, 8'i Şumadiya ve Batı Sırbistan'da, 9'u Güney ve Doğu Sırbistan'da, 5'i fiilen Sırbistan'da yer almayan Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi'nde yer alır.

Belediyeler

Sırbistan'ın idari sisteminde ilçelerin içinde belediyeler (Sırpça: Општина) yer alır. Ülkenin idari dağılımında 150 adet belediye vardır. Bu idari birimler, Sırbistan'daki yerel yönetim merkezlerini oluştururlar. Ülkede belediye alanlarından 33 tanesi şehir belediyesi yapısındadır.

Sırbistan idari yapısında ayrıca 24 adet idari statüye sahip şehir vardır. Şehir yapılarından bazıları şehir belediyesi birimini oluştururken, bazı şehirler bu statüye sahip değildir. Belgrad, Novi Sad, Niş, Kragujevac, Pasarofça ve İvranye olarak 6 şehir ülkedeki şehir belediyelerindendirler. Bu şehirlerin yapısında ayrıca birden fazla belediye birimi bulunur.

Ekonomi

2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz Sırbistan ekonomisini etkilemiş, 2000'li yıllarda yüksek büyüme oranları yakalayan Sırbistan ekonomisi 2009-2012 yılları arasında küçülmüştür. İşsizlik, ülke ekonomisinin en önemli sorunu olmaya devam etmektedir. Avrupa Komisyonu'nun '2015 İlerleme Raporu'na göre, Sırbistan etkin bir piyasa ekonomisine ve Avrupa Birliği içinde rekabet gücüne sahip olmayı öngören Kopenhag Ekonomik Kriterleri'ni kısmen karşılamaktadır. IMF ile Sırbistan arasında anlaşmaya varılan üç senelik program ile 1 milyar euro'luk 'stand-by' düzenlemesi 2015 Şubat ayı sonunda yürürlüğe girmiştir.

Demografi

Ülkede büyük nüfus oranıyla yaşayan Sırpların dışında, başka etnik gruplar da vardır. Kuzey kesimde Macarlar, Rumenler, Slovaklar, Hırvatlar, Rusinler; orta ve güneyde Boşnaklar, Arnavutlar, Türkler yaşar. Bu gruplardan bazıları az nüfusa sahiptirler.

Sırbistan'ın resmî dili Sırpçadır. Ancak azınlık dilleri olarak, Macarca, Makedonca, Boşnakça, Hırvatça ve dilleri başta olmak üzere diğer azınlık dilleri konuşulur. Sırpların büyük çoğunluğu Ortodoks Kilisesi'ne bağlıdır. Ama aralarında Katolik ve az da olsa Protestan olanları vardır. Sancak bölgesinde yaşayanların çoğunluğu Boşnak kökenlidir.

Kültür

Mutfak

Sırbistan mutfağı, Balkan mutfaklarından biridir ve heterojen bir mutfaktır. Yemek kültürü olarak Türk mutfağı ile büyük ortaklıkları vardır. Uzun tarihî süreçteki beraber yaşama sonucunda Sırbistan mutfağında, bugün Türk yiyeceği sayılan birçok ürünü görmek mümkündür. Sarma (sarma), kebap (ćebap, ćevap), güveç (đuveć), baklava (baklava), börek (burek) bu mutfak ögelerinden birkaçıdır.

Ayrıca bakınız

Voyvodina

Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi

Sancak

Sırbistan'da gayriresmi yerleşimler

Kosova

Galeri

Notlar

A. ^ Kosova ve Metohiya bölgesi, de facto olarak Sırbistan’a bağlı değil, Kosova olarak ayrı bir devlettir. Sırbistan’a göre hukuken ülkenin bir parçasıdır.

Kaynakça

Dış bağlantılar

(İngilizce) People's Office of the President of the Republic

(İngilizce) National Bank of Serbia

(İngilizce) National Assembly of the Republic of Serbia

(İngilizce) President of the Republic of Serbia

(İngilizce) Government of the Republic of Serbia

Nacionalna turistička organizacija Srbije26 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Soko Banja Portal9 Eylül 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Soko Banja Smestaj3 Temmuz 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Vrnjačka Banja Portal8 Şubat 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Vrnjačka Banja10 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Vrnjačka Banja Smestaj31 Ağustos 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Direktorijum4 Ekim 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Banja Vrujci Smestaj24 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.