Tarihte Bugün: Bartın

Tarihte Bugün: Bartın

Bartın'da maden faciası: 41 işçi hayatını kaybetti 7 işçi yaralandı.

Bartın, Karadeniz Bölgesi'nin batı bölümünde yer alan Bartın ilinin merkezi olan şehirdir. Şehirden geçen Bartın Çayı'ndan denize gemiyle gidilebilir. Bu özelliğiyle Türkiye'de deniz trafiğine uygun tek akarsudur.

İl merkezinin rakımı 25 m'dir. Merkez ilçenin yüzölçümü 1.091 km²dir.

Etimoloji

Adını, kenarında kurulduğu Bartın Çayı'nın Antik Çağ'daki isminden (Parthenios) alır. Parthenios, Yunan mitolojisinde tüm okyanusların kişileşmiş hâli olan Okeanos'un çocuğu olan yüzlerce tanrıdan birisi idi ve Sular Tanrısı idi. Romalılar devrinde Bartın Çayı'na Parthenius denilirdi. Çayın kıyısında kurulan şehre ise Parthenia adı verildi. Bu isim zamanla Bartın'a dönüşmüştür.

Tarih

Antik Çağ ve Helenistik dönem

Bartın, tarihî Paflagonya antik kentlerinden Sesamos (Amasra), Kromna (Kurucaşile) ve Erythinoi (Çakraz)'ı sınırları içerisinde bulunduran bir yerleşimdir. Bartın'ın ilk sahiplerinin, MÖ 14. yüzyılda Gaskalar ve MÖ 13.yüzyılda Hititler olduğu kabul edilir. Daha sonra Bolu çevresine yerleşen Bitinyalılar ile Kastamonu çevresinde hüküm süren Paflagonyalılar arasında kalan Bartın, bu iki gücün egemenliğine girdi. MÖ 12. yüzyıl sonlarında Bartın Friglerin eline geçti.

Bartın ve çevresi, MÖ 7. yüzyıl sonlarında Kimmerlerin, MÖ 6. yüzyılda Lidyalıların, MÖ 547 yılında Perslerin hâkimiyetine girdi. Pers hâkimiyetine MÖ 334 yılında, Makedonya Kralı Büyük İskender son verdi. Bartın'ın yönetimi İskender'in komutanlarından Eumenes'e verildi. MÖ 279'da yöre Pontus Krallığı'nın hâkimiyetine girdi.

Roma dönemi

Pontus Krallığı'nın egemenliğine, MÖ 70'te Anadolu'ya giren Romalılar son verdi. Bartın, MS 395'te, imparatorluğun Doğu ve Batı olarak ikiye bölünmesinden sonra Doğu Roma İmparatorluğu'nun bir parçası oldu.

Ortaçağ

Bartın ve çevresi MÖ 390 yıllarında Peçenek ve Kumanların, MS 798'de Emevi halifesi Abdülmelik komutasındaki Arapların, 800 yıllarında Selçukluların ve 865 yılında Rusların akınlarına hedef oldu. 1084'te Anadolu Selçuklu hükümdarı Kutalmışoğlu Süleyman Bey'in komutanlarından biri olan Emir Karatekin yörede bir Türk emirliği kurdu. Bartın, bu emirliğin bir parçası idi.

Haçlı Seferleri sırasında İstanbul'dan Samsun'a kadar Karadeniz sahilinin tamamı yeniden Doğu Roma'nın egemenliğine girdi. Bartın ve çevresi 11. yüzyıl sonlarında Anadolu Selçukluları'nın, 1326'da Candaroğulları Beyliği'nin ve 1392'den itibaren Osmanlı Devleti'nin yönetimine girdi.

Osmanlı

1392'den itibaren Osmanlı Devleti sınırları içinde yer alan kent, 1402'de gerçekleşen Ankara Savaşı sonunda bir süre için İsfendiyaroğlu Beyliği'nin eline geçti. 1460'ta Kuzey Anadolu seferine çıkan Fatih Sultan Mehmet Bolu'ya geldiğinde, İsfendiyaroğulları Beyi İsmail Bey kendisine bağlılığını bildirdi. Fatih, Ekim ayında Bartın'a geldi ve bugünkü Orduyeri'ne ordugâhını kurdu.

Yeniden bir Osmanlı kenti olan Bartın, 1460-1692 arasında Anadolu Beylerbeyliği'ne bağlı Bolu Sancağı'nın sınırları içinde idi. 1692-1811 yılları arasında voyvodalıkla yönetildi. 1811 yılında yeniden kurulan Bolu Sancağı'na bağlandı ve Oniki Divan adını aldı. 1867'de ilçe oldu. 1876 'da ise Belediye teşkilatı kuruldu.

Cumhuriyet

Bartın, 1924 yılında Zonguldak'ın bir ilçesi oldu. 7 Eylül 1991 tarihinde il statüsüne kavuştu. Bartın'ın dört ilçesi (Merkez, Amasra, Ulus ve Kurucaşile), ayrıca Kozcağız, Hasankadı, Arıt, Abdipaşa, Kumluca beldeleri ve 260 köyü vardır.

Bartın'ın siyasal, ekonomik ve sosyo-kültürel tarihini yansıtan eşya, fotoğraf ve belgeler, Hükûmet Caddesi'ndeki tarihî bir binada 2019'de açılan Özel Bartın Kent Müzesi'nde sergilenmektedir.

Nüfus

Merkez ilçe; 2 belde, 137 köy ve 28 mahalleden oluşmaktadır.

Belediye başkanları

Osmanlı dönemi

Cumhuriyet dönemi

Kaynak:

Bartın'da yerel medya

Bartın, Türkiye'nin nüfus bakımından en küçük illerinden biridir. Şehirde 1 yerel televizyon kanalı ve 2 yerel radyo kanalı vardır.

Yerel Kanallar

Bartın TV (BTV)

Yerel Radyolar

Radyo74 (90.2)

Bartın FM (106.0)

Yerel Gazeteler

Bartın Halk Gazetesi

Bartın Takip Haber

Bartın Olay Gazetesi

Bartın Her gün Gazetesi

Bartın Pusula Gazetesi

Bartın Gazetesi

Notlar

Kaynakça

Bartın, Karadeniz’in yeşil kıyılarında yer alan Türkiye’nin tarihi ve kültürel zenginlikleriyle dolu bir ilidir. Bu bölge M.Ö. 4. yüzyılda Gökçekler (Gökçemers) tarafından kurulan eski bir yerleşim birikimi olarak bilinir, zaman içinde Hellenistik, Roma, Bizans ve Selçuklu egemenlikleri altından geçmiş, ardından Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1472 yılında Ali Paşa tarafından Balkanlar’ın kıyı şeridinde önemli bir alfabe ve ticaret merkezi olarak ilan edilmiştir. 19. yüzyılın sonlarına gelindiğinde Bartın, Arşıncık ve Gökçemezli gibi köylerle birlikte “Karadeniz Bahçesi” olarak adlandırılan tarım alanlarını derinliğiyle de meşhur olan bir toprak parçası haline gelmiştir. Osmanlı dönemi sonrasında 1915’teki Çanakkale Savaşı’nın ardından Bartın, Şubat 1920’de Ankara Anayasa Vekili Sezai Karapınar’ın öncülüğünde Cumhuriyetin ilk ilçe müdürleri arasında yer alır. 1932 yılında il statüsü kazanarak, ülke genelinde modernleşme sürecinin bir parçası olmuştur. Bugün itibarıyla Bartın, tarihi yapıları, doğal güzellikleri ve tarih boyunca taşıdığı kent sistemi ile pek çok ziyaretçiyi cazip bir şekilde çeker. En belirgin yapılarından biri 1501 yılında inşa edilen Gögu Mevlevi Tarihi Konak kompleksi, Mezircini de içeren 7 farklı türden taş kaplı esere sahiptir. 1728 yılındaki Barık Köşkü ise, Osmanlı mimarisinin mükemmel örneklerinden sayılır. Turistlerin beğenisini çeken en önemli doğal zenginlikler ise Göceninin sularına dayanan Vadi Gölü ve Bartın Vadisi Parkı’dır. İran'ın maliye ve kültüre verdği şanlı örüntülerinin de izlerini taşıyan Bartın, 21. yüzyılın insanı için hem bir tarih dokusu, hem de Anadolu’nun en ünlü bağ ve fındık üretim noktası. Bu gelişmeler, Bartın’ın yerel ekonomisine büyük katkı sağlamış ve şehrin ulusal baskın sahnelerde temsil edilmesini mümkün kılmıştır.