21 şirkete milyarlar akıtıldı: Fatura halka kesildi

Siyasi iktidarın kamu varlıklarına yönelik hoyrat tutumu, 2013 yılında enerji alanına da sıçradı. AKP hükümetlerinde hız kazanan özelleştirme politikalarının kapsamı, 2013 yılında enerji alanını içine aldı. 2013 yılına kadar kamu eliyle yürütülen elektrik dağıtım hizmetleri, yok pahasına gerçekleştirilen özelleştirmeler ile tamamıyla özel şirketlerin eline geçti. Kamuya ait enerji kaynaklarının büyük bölümü, özelleştirmeler sonucunda özel şirketlere devredildi.

2013 yılı itibarıyla Türkiye'de, 21 şirket elektrik dağıtım işini üstlendi. Özelleştirmeler ile yurttaşlar da kabarık elektrik faturalarıyla karşı karşıya kaldı. Yurttaş fahiş enerji giderleri ve altyapı eksiklikleri ile baş başa bırakılırken elektrik dağıtım şirketleri, kamu kaynaklarından aktarılan ödemeler ile kasalarını doldurdu.

MİLYARLIK ÖDEME

Sokak ve cadde aydınlatmalarında kullanılan elektriğin karşılanması amacıyla hemen her yıl şirketlere milyarlarca lira kaynak aktaran Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın bütçesi, 2026 yılında da elektrik dağıtım şirketlerine açıldı. Elektrik dağıtım şirketlerine, "Genel Aydınlatma Ödemesi" adı altında merkezi bütçeden aktarılan kaynak, Ocak-Temmuz 2026 döneminde 6,5 milyar TL'ye dayandı.

Şirketler, sokak ve caddelerin ışıklandırılması karşılığında kamuya, Ocak-Temmuz 2026 döneminde 6 milyar 459 milyon 321 bin TL'lik fatura kesti. Elektrik dağıtım şirketlerine kamudan aktarılan paranın, her yıl katlanarak arttığını ortaya koyan, "yıllara göre genel aydınlatma ödemeleri" verisi ise şöyle kaydedildi:

• 2022: 10,4 milyar TL

• 2023: 23,6 milyar TL

• 2024: 32,5 milyar TL

• 2025: 36,5 milyar TL

• 2026 (Ocak-Temmuz): 6,4 milyar TL

YURTTAŞ KARANLIKTA

Elektrik dağıtım şirketlerine 7 ayda yapılan 6,4 milyar TL'lik ödeme, gözlerin karanlıktaki hanelere çevrilmesine neden oldu. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın verilerine göre, 2026 yılının ilk yarısında 1,8 milyon hane, elektrik faturasını ödeyebilmek için sosyal yardıma ihtiyaç duydu.

∗∗∗

BÜTÇE ŞİRKETLERE DEĞİL YURTTAŞA HARCANABİLİRDİ

Elektrik dağıtım şirketlerinin kasasını aydınlatan 6,5 milyar liraya yakın tutar, kamu harcamasına kaynak olabilirdi. Bu tutarda bir kaynakla şunlar yapılabilirdi:

• Kredi Yurtlar Kurumu'nun (KYK) üniversite öğrencileri için belirlediği aylık burs tutarı olan 4 bin TL baz alındığında, 134 bin 562 kişinin 1 yıllık bursu karşılanabilirdi.

• 2026 yılı inşaat birim maliyetine göre, 24 derslikli 76 adet yeni devlet okulu inşa edilebilirdi.

• 8 bin 280 ücretli öğretmen kadroya geçiş maliyeti veya 5 bin 870 yeni kadrolu öğretmenin 1 yıllık bütçe yükü tamamen karşılanabilirdi.

• 500 bin ilkokul öğrencisine 108 günlük eğitim-öğretim yılı (180 gün) boyunca her gün ücretsiz öğle yemeği sağlanabilirdi.

• Hemşire, ebe, tekniker ve benzeri statüdeki 4 bin 300 kamu sağlık personelinin 1 yıllık toplam maaş ve özlük giderleri finanse edilebilirdi.

• 550'den fazla aile sağlığı merkezi (ASM) inşa edilebilirdi.

• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı sosyal yardım kapsamındaki 38 bin ila 40 bin hanenin çatısına Güneş Enerjisi Sistemi kurulabilirdi.