Tarihte Bugün: Adalet_Ağaoğlu
Tarihte Bugün: Adalet_Ağaoğlu
SEO Özeti: Tarihte Bugün: Adalet_Ağaoğlu hakkında tarihsel arka planı, dünya tarihine etkileri ve önemli gelişmeleri içeren detaylı inceleme.
Tarihte Bugün: Adalet_Ağaoğlu, dünya tarihinin önemli dönüm noktalarından biridir.
Olayın Özeti
Yazar Adalet Ağaoğlu, İstanbul Sarıyer'de bir otomobilin çarpması sonucu ağır yaralandı.
Tarihsel Arka Plan
Adalet Ağaoğlu (23 Ekim 1929, Ankara - 14 Temmuz 2020, İstanbul), Türk yazar.
20. yüzyıl Türk edebiyatının en önemli romancılarından biri kabul edilir. Eserlerinde Türkiye'nin değişik dönemlerini ve bu dönemlerin insan hayatlarına etkisini inceledi. İlk romanı Ölmeye Yatmak'tan başlayarak yazdığı tüm romanlar Türkiye'de önemli edebiyat ve edebiyat dışı tartışmalara yol açtı. Romanları dışında hikâye, oyun, deneme ve anı türünde eserler verdi.
Hayatı
23 Ekim 1929'da Nallıhan'da dünyaya geldi. Babası kumaş tüccarı Hafız Mustafa Sümer, annesi Saraybosnalı Emine İsmet Sümer'dir. Dört çocuklu bir ailenin ikinci çocuğu ve tek kızıdır. Kardeşleri Dr. Cazip Sümer (1925-1975), oyun yazarı, oyuncu Güner Sümer (1936-1977) ve iş insanı Ayhan Sümer (1930-2020)'dir.
İlköğrenimini Nallıhan'da tamamladıktan sonra 1938'de ailesi ile birlikte Ankara'ya yerleşti. Ortaöğrenimini Ankara Kız Lisesi'nde tamamladıktan sonra 1950 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin Fransız Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu.
Edebiyata ilgisi lise yaşamında şiirlerle başladı, kısa bir süre sonra oyun yazarlığına yöneldi. İlk defa 1946'da Ulus gazetesinde tiyatro eleştirileri yayımlayarak yazarlığa başladı. 1948-50 arasında Kaynak Dergisi'nde şiirleri yayımlandı.
1951-1970 yılları arasında TRT’de çeşitli görevlerde bulundu. Ankara Radyosu'nda göreve başladığı yıl ilk radyo oyunu olan "Aşk Şarkısı"nı yazdı. Radyo'da görev yaparken tiyatro oyuncusu ve yönetmen dört arkadaşı (Kartal Tibet, Üner İlsever, Çetin Köroğlu, Nur Sabuncu) ile birlikte Ankara'nın ilk özel tiyatrosu olan "Ankara Meydan Sahnesi"ni kurdu. Meydan Sahne Dergisi'ni çıkardı. 1953 yılında tiyatro konusunda görgü ve bilgisini artırmak üzere Paris'e gitti. 1953'te Sevim Uzungören'le birlikte yazdığı "Bir Piyes Yazalım" tiyatro oyunu aynı yıl Ankara'da sahnelendi. 1954 yılında mühendis Halim Ağaoğlu ile evlenen sanatçı, ilk romanını yazana kadar oyun yazarlığını sürdürdü. Üst üste yazdığı oyunlarla altmışlı ve yetmişli yılların önde gelen oyun yazarlarından oldu. Çatıdaki Çatlak oyunu 1965 yılında Ankara Devlet Tiyatrosu'nda sahnelenirken yasaklandı; bu olay onu roman yazmaya yöneltti. TRT'nin özerkliğine el konulması gerekçesiyle TRT Radyo Dairesi Başkanlığı'ndan 1970'te istifa eden sanatçı o tarihten sonra yazarlıktan başka bir işle uğraşmadı. Edebiyat yaşamının bazı dönemlerinde "Remüs Tealada" ve "Parker Quinck" gibi takma adlar kullanmıştır.
İlk romanı Ölmeye Yatmak, 1973’te yayımlandı. Türkiye toplumunun yakın tarihindeki çalkantı ve değişikliklerini irdeleyen bu ilk romanından itibaren tüm eserleri yoğun tartışmalara konu oldu. Ölmeye Yatmak, daha sonra yazdığı Bir Düğün Gecesi (1979) ve Hayır... (1987) adlı romanlarla bir üçleme oluşturdu ve birçok ödül kazandı (Bu üçleme, Yapı Kredi tarafından yapılan yeni basımlarda yazarın isteği doğrultusunda "Dar Zamanlar" üst başlığı ile sunulmuştur.) Bir Düğün Gecesi ve Hayır romanları yayınlanır yayınlanmaz, ikinci romanı olan Fikrimin İnce Gülü, dördüncü basımında toplatıldı. Fikrimin İnce Gülü romanı hakkında, "Askeri kuvvetleri tahkir ve tezyif (küçük düşürmek)" suçlamasıyla hakkında 1981 yılında dava açılan Ağaoğlu, iki yıl süren davanın ardından aklandı. Düğün Gecesi ise soruşturma aşamasında kaldı. Dönemin üç önemli roman ödülüne layık görülmüş olan Bir Düğün Gecesi adlı roman için ayrıca Aldous Huxley'den aşırma olduğu suçlaması ortaya atıldı ve uzun tartışmalara sebep oldu.
1983 yılından sonra İstanbul'da yaşamaya başladı. 1985'te anı-roman niteliğindeki Göç Temizliği'ni yayımladı. 1991 yılında Çok Uzak Fazla Yakın'la oyun yazarlığına döndü. Bu eser, ertesi yıl Edebiyat alanı Tiyatro dalında Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü'ne layık görüldü.
1996'da ciddi bir trafik kazası geçiren ve iki yıl hastanede yatan Adalet Ağaoğlu için Can Yücel'in söylediği "Sen Türkiye'nin en güzel kazasısın" sözü, Feridun Andaç'ın Adalet Ağaoğlu ile yaptığı nehir söyleşi tarzında bir kitabın adı oldu. Kitap, 2006'da basıldı. Adalet Ağaoğlu ile ilgili yazıları bir araya getiren arşiv eşi Halim Ağaoğlu tarafından hazırlandı ve 2003'te Adalet Ağaoğlu'nun yazarlığının 55. yılı anısına Herkes Kendi Kitabının İçini Tanır adı ile basıldı. 1999 Türkiye genel seçimlerinde ÖDP adayı olarak seçime girdi.
Ağaoğlu, 1986'da kurulan İnsan Hakları Derneği'nin kurucuları arasında yer aldı ancak Temmuz 2005'te İHD'nin tek yanlı ırkçı-milliyetçi bir tutum takındığını belirterek ve "PKK yanlısı politika izliyorlar" diyerek istifa etti. 2008'de Özür Diliyorum kampanyasını desteklemiştir.
2010 Anayasa Referandumu sırasında Yetmez Ama Evet Platformu tarafından düzenlenen bir panelde Öğrenci Kolektifleri adlı bir grubun yumurtalı saldırısına maruz kalmıştır.
Eşi Halim Ağaoğlu'nun 2018 yılında ölümünün ardından yazmayı bıraktığını açıkladı. Türkçe roman alanındaki özgün ve öncü eserleri ile Türkiye'nin kültürel ve düşünsel dünyasına yaptığı katkılarından dolayı 2018'de Boğaziçi Üniversitesi tarafından kendisine fahri doktora unvanı verildi.
Ölümü
Ulus Liv Hospital Hastanesinde yoğun bakım tedavisi gören Ağaoğlu, çoklu organ yetmezliği sebebiyle 14 Temmuz 2020'de öldü. Cenazesi 15 Temmuz günü Cebeci Asri Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Eserleri
Tiyatro ve radyo oyunları
1953: Bir Piyes Yazalım - oynanmış, basılmamış
1955: Yaşamak - radyo oyunu, yayınlanmış, basılmamış
1964: Evcilik Oyunu
1967: Tombala
1969: Çatıdaki Çatlak
1969: Sınırlarda
1973: Üç Oyun: Bir Kahramanın Ölümü, Çıkış, Kozalar
1976: Kendini Yazan Şarkı
1991: Çok Uzak - Fazla Yakın
1992: Duvar Öyküsü - Çocuklar ve Büyükler için Müzikli Danslı Oyun
1996: Fikrimin İnce Gülü
2011: Çağımızın Tellalı
Roman
1973: Ölmeye Yatmak
1976: Fikrimin İnce Gülü
1979: Bir Düğün Gecesi
1980: Yazsonu
1984: Üç Beş Kişi
1987: Hayır...
1991: Ruh Üşümesi
1993: Romantik Bir Viyana Yazı
2014: Dert Dinleme Uzmanı
Öykü
1974: Yüksek Gerilim
1978: Sessizliğin İlk Sesi
1982: Hadi Gidelim
1997: Hayatı Savunma Biçimleri
Deneme
1986: Geçerken
1993: Karşılaşmalar
1996: Başka Karşılaşmalar
2002: Öyle Kargaşada Böyle Karşılaşmalar
2011: Yeni Karşılaşmalar
Mektup
2005: Mektuplaşmalar (Memet Baydur ile birlikte)
Anı
1985: Göç Temizliği
1981: Gece Hayatım
Günce
2004: Damla Damla Günler
2007: Damla Damla Günler I-II-III
Seçkiler
10/1993: Seçmeler (Kendi Seçtikleri)
Ödülleri
1970: Sanat Sevenler Derneği, Tombala ile
1974: TDK Tiyatro Ödülü
1975: Sait Faik Hikâye Armağanı, Yüksek Gerilim ile
1979: Sedat Simavi Edebiyat Ödülü, Bir Düğün Gecesi ile
1980: Orhan Kemal Roman Armağanı, Bir Düğün Gecesi ile
1980: Madaralı Roman Ödülü, Bir Düğün Gecesi ile
1991: Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü, Çok Uzak Fazla Yakın ile
1992: Lebon Kültür Merkezi (Lebon Cinema Clup) Edebiyat Ödülü, Ruh Üşümesi ile
1995: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü
1997: Aydın Doğan Roman Ödülü, Romantik Bir Viyana Yazı ile
2018: Erdal Öz Edebiyat Ödülü
Kaynakça
Dış bağlantılar
BBC Türkçe ile 1993 yılında yapılan röportaj 16 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Dünya Tarihine Etkileri
Bu olayın etkileri uzun yıllar boyunca hissedilmiş ve birçok ülkenin siyasi, ekonomik ve toplumsal yapısını etkilemiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu olay neden önemlidir?
Çünkü dönemin güç dengelerini etkileyen ve tarihsel süreci değiştiren sonuçlar doğurmuştur.
Günümüze etkisi var mı?
Evet, tarihçiler ve araştırmacılar tarafından günümüzde de incelenen önemli gelişmeler arasında yer almaktadır.
Sonuç
Tarihte Bugün: Adalet_Ağaoğlu, insanlık tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir ve tarih araştırmalarında önemli bir yere sahiptir.
Kaynak: Wikipedia yapay zeka teknolojileri ile desteklenen Mifrm Blogger Forum, her gün özgün ve kaliteli tarih içerikleri oluşturur. Sistem, önemli olayları analiz ederek SEO uyumlu, okunabilir ve profesyonel makaleleri otomatik olarak hazırlar.
Yanıtlar (0)
Cevap Yaz